5. Natuurvergunningen

Waar en wanneer heb ik een natuurvergunning nodig?

Stel je doet een wandeling in één van onze mooie landelijke omgevingen en plots merk je dat een hele rij prachtige en unieke bomen netjes in stukjes gezaagd langs de weg ligt. Wat verder tref je een poel aan die vol gestort is met steenpuin… Vroeger heb je in de holte van die bomen misschien nog een vogelpaar zien broeden en kon je al op afstand genieten van het gekwaak van enkele kikkers in de poel, of zag je er wel al eens een salamander in de buurt…

Gelukkig zijn zulke zaken niet meer zo vanzelfsprekend. Vooraleer aan zulke werken te beginnen, moet er in vele gevallen een natuurvergunning aangevraagd worden. Indien dit niet wordt gedaan, staan hier ernstige sancties tegenover.

De natuurvergunningsplicht volgt uit het 'Natuurdecreet' dat reeds sedert 1998 van kracht is. Aangezien niet iedereen vertrouwd is met deze wetgeving en ondertussen ook wijzigingen hieraan plaatsvonden, lijkt het ons nuttig om hier een overzicht te geven van waarvoor en waar de natuurvergunningsplicht geldt. 

Waarvoor is een natuurvergunning vereist?

Je hebt een natuurvergunning nodig voor het wijzigen van vegetatie of kleine landschapselementen.

Met 'vegetatie' wordt iedere begroeiing (perceelsdekkend) - op een (half)natuurlijke manier ontstaan of door de mens gecreëerd - bedoeld. De meest typerende vegetaties zijn: bossen, droge of vochtige graslanden maar ook moerassen, rietvelden, duinbegroeiingen, enz.

De term 'kleine landschapselementen' staat voor de zeer bonte verzameling van alleenstaande bomen, knotbomen, bomenrijen, houtkanten, hagen, holle wegen, hoogstamboomgaarden, bosjes, bermen, bronnen, poelen, grachten en hun oevers. Vooral vroeger hadden deze kleine landschapselementen diverse functies te vervullen. Denk hierbij aan meidoornhagen als veekering, poelen als drink- en drenkplaats en knotbomen en houtkanten als leveranciers van brand- en griefhout.

Na WO I verloren vele kleine landschapselementen hun functie en daarmee ook hun bestaansreden. Prikkeldraad deed zijn intrede, kleine percelen werden samengevoegd tot één groot perceel. Desalniettemin blijven deze landschapsbepalende elementen heel belangrijk als verbindingsweg tussen grotere natuurgebieden.

Bij het rooien van (knot)bomen, het dempen van een poel, het uitvoeren van oeververstevigingswerken, het ploegen/scheuren/herinzaaien of draineren van graslanden of grazige vegetaties, e.d. zal je dus een natuurvergunning moeten aanvragen. Deze vergunningsplicht is echter niet overal van toepassing. Hieronder wordt verduidelijkt over welke gebieden het gaat.

Waar is een natuurvergunning vereist?

De natuurvergunningsplicht is van toepassing in volgende gebieden:

  •  de “groene bestemmingen” op het gewestplan: groengebieden, parkgebieden, buffergebieden, bosgebieden;
  • de “geel-groene bestemmingen” op het gewestplan: valleigebieden, brongebieden,
  •  natuurontwikkelingsgebieden, agrarische gebieden met ecologisch belang of bijzondere waarde;
  • de internationaal beschermde gebieden: EU-Habitatrichtlijngebieden, EU-Vogelrichtlijngebieden, Ramsargebieden

Voor wat betreft het wijzigen van kleine landschapselementen heb je ook een natuurvergunning nodig in landschappelijk waardevol agrarisch gebied en puur agrarisch gebied.

De natuurvergunningsplicht geldt niet op huiskavels van een vergunde woning of bedrijfsgebouw gelegen binnen een straal van 100 meter rond het gebouw (dit wordt wel 50 meter indien het om een groene bestemming gaat).

De natuurvergunning is ook niet verplicht indien je reeds over een stedenbouwkundige vergunning beschikt waarbij advies van de Afdeling Natuur van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap werd gevraagd (bv voor het kappen van een boom). Voorts is het ook niet nodig indien de werken kaderen in een goedgekeurd beheersplan (bv voor een natuurreservaat, bossen) of indien het gaat om normale onderhoudswerken.

Wat als je werken uitvoert zonder natuurvergunning? 

Bij vervolging van overtredingen dient volgens het natuurdecreet steeds herstel in de oorspronkelijke toestand opgelegd te worden. Tevens worden aanzienlijke geldboetes opgelegd.

De natuurvergunning wordt in regel verleend door het college van Burgemeester en Schepenen voor natuurlijke personen. In sommige gevallen van rechtspersonen dient de aanvraag evenwel te gebeuren bij de Bestendige Deputatie.

Er bestaat ook een meldingsplicht voor wijzigingen van vegetatie en KLE. In de praktijk is deze meldingsplicht nog van beperkt belang sinds de natuurvergunningsplicht voor KLE ook geldt in de gewone agrarische gebieden.

Laatst gewijzigd op: 31/08/17